piątek, 23 sierpień 2019

  • Zbieramy środki na dalszą rozbudowę - windę
    w ramach akcji Kilometry Dobra 2019
  • Proszę przekaż nam 1 procent podatku
    KRS 0000015000
  • Zbieramy: nakrętki, makulaturę, folię polietylenową
    Jak możesz - przekaż nam niepotrzebne materiały recyclingowe
< >

OWI

ŚDS

PORADNIA

Ochrona zdrowia

Metody pracy

"Zabawa jest nauką, nauka zabawą. Im więcej zabawy, tym więcej nauki" - Rozwój zabawy u dziecka z głęboką niepełnosprawnością.

mgr Iwona Norek, nauczyciel-terapeuta
mgr Joanna Wirchanowicz, nauczyciel-terapeuta
Ośrodek Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczy

   O tym, jak istotna jest zabawa dla rozwoju każdego dziecka nie trzeba przypominać. Wiedzą o tym zarówno rodzice, jak i nauczyciele, czy też inni specjaliści pracujący z dziećmi - zdrowymi i niepełnosprawnymi. Zabawa stwarza bowiem dziecku różnego typu okazje do podejmowania aktywności, doznawania dzięki temu radości, poczucia pewności siebie i bycia sprawcą. Ponadto w sobie tylko wiadomy sposób uruchamia ona skomplikowaną " maszynerię" ciała i umysłu każdego dziecka, a włączony za jej sprawą umysł jest zdolny do tworzenia różności i to na poczekaniu, bez najmniejszego wysiłku i wsparcia z zewnątrz, nie raz zadziwiając dorosłych obserwatorów. O znaczeniu zabawy, jej fazach rozwoju, rodzajach czy też funkcji jakie pełni, napisano wiele książek, artykułów i prac. Dlatego też pomijamy te kwestie, gdyż celem naszego artykułu jest zwrócenie uwagi na rozwój zabawy u dzieci niepełnosprawnych, z którymi pracujemy w naszym Ośrodku.
Pojawia się pytanie, czy dzieci z głęboką, sprzężoną niepełnosprawnością bawią się? Tak!
 
...jeśli oczywiście nauczyciel - terapeuta pamięta, że rozwój zabawowej działalności u takich dzieci jest ściśle związany z przebiegiem całego rozwoju i zależy od wielu czynników; jak ważna jest jego rola, by tę zabawę rozwijać i nie przekształcać w stereotypowe działanie, które dziecko powtarza codziennie, tak samo, bez zmian… i bez dalszego celu.
 
   Przede wszystkim u dzieci z daną niepełnosprawnością rozwój zabawy zależy od tego czy ukształtowały się podstawowe sensomotoryczne koordynacje dające możliwość do manipulowania przedmiotami. Muszą one bowiem osiągnąć pewien stopień rozwoju, zanim włączą się w zaplanowane działanie. Podstawą jest tutaj umiejętność kierowania wzroku na przedmiot (fiksacja), dłuższa koncentracja wzroku na przedmiocie, śledzenie poruszającego się przedmiotu, konwergencja oczu i oglądanie. To daje bazę do powstania pierwszych ruchów w kierunku przedmiotu i stanowi przesłankę do pojawienia się tych ruchów. Dlatego też nauka zabawy powinna być poprzedzona zwróceniem uwagi i wzbudzeniem zainteresowania dziecka tym, co się wokół niego dzieje, a już sama chęć dotknięcia przedmiotu, czy zabawki jest ważnym wyznacznikiem dla pedagoga specjalnego.
 
   Dodatkowo, o czym należy pamiętać: istotne jest uchwycenie zabawki, bo bez tej podstawowej umiejętności utrzymania przedmiotu w dłoni uboższe są działania z nim związane (popychanie, turlanie, dotykanie), a tym bardziej niemożliwy jest rozwój zabawy, która wiąże się z inwencją własną dziecka. A tutaj często mamy do czynienia z przetrwałym odruchem chwytnym, który utrudnia wykonanie tej czynności, lub też z zaburzonym schematem ciała u dziecka, co wiąże się z brakiem świadomości rąk oraz ich wykorzystania. I tu ważna jest rola nauczyciela, by te przeszkody pokonać.
   Pracując nad rozwojem chwytu nauczyciel - terapeuta w ten sposób dobiera zabawki aby poprzez obmacujące ruchy ręki, przez które odbywa się kształtowanie specyficznej dotykowej wrażliwości i przekształcanie ręki dziecka w sprawnie pracujący aparat recepcyjny , po rozwój chwytu - aż po pęsetkowy - ułatwić dziecku umiejętność manipulowania przedmiotem. Wzbudzając zainteresowanie dziecka przedmiotami nauczyciel powinien równocześnie pracować nad stymulacją dłoni zmniejszając wszelkiego typu nadwrażliwości, lub pobudzając niedowrażliwość, dając mu możliwość uświadomienia sobie, że ma ręce. Stąd też wiele uwagi poświęca się na zajęcia stymulacyjne w różnego rodzaju materiałach, kształtując równocześnie podstawową koordynację wzrokowo - ruchową.
     
1   2   3

   Wynika to z faktu, że im niższy poziom funkcjonowania umysłowego i społecznego dziecka tym zabawa jest prostsza, uboższa w treść, bardziej schematyczna. Najniższy bowiem poziom zajmują zabawy automanipulacyjne ( w klasyfikacji J. Piaget można je zliczyć do zabaw - ćwiczeń), które stopniowo wraz z wyższym stopniem rozwoju umysłowego przekształcają się w zabawy manipulacyjne. Pod wpływem zdobywania nowych spostrzeżeń, doświadczeń i głębszej wiedzy o świecie pojawiają się w zabawie bardziej zróżnicowane formy zachowania.
 
   Dziecko szuka zabawki, przyciąga ją do siebie, potrząsa, postukuje, wkłada do ust, przekłada z ręki do ręki, czyli jednym słowem poznaje ją wszelkimi zmysłami. Tak traktuje również inne przedmioty, z którymi się styka. Pojawia się też eksploracja otoczenia.
 
 
4   5   6
     
   Zdaniem M. Przetacznik - Gierowskiej eksploracja poprzedza niekiedy zabawę, chyba, że dziecko od początku nadaje szczególne, umowne znaczenie danego miejsca, czy przedmiotu. Jednak dzieje się tak raczej w przypadku dzieci zdrowych, lub których niepełnosprawność nie jest tak złożona. Nasze dzieci potrzebują czasu i wielokrotności powtórzeń. S. Szuman uważa, że proste zabawy manipulacyjne umożliwiają dziecku stopniowe uświadomienie sobie struktury aktu działania oraz jego podstawowych ogniw. Jest przejawem własnej aktywności dziecka jako wyznacznika jego rozwoju, stąd też obserwując zabawę, jako aktywność własną, niekierowaną, można określić, na jakim etapie kształtują się podstawowe procesy poznawcze.
 
   Kształtujące się podczas zabawy schematy, mogą być potem stosowane w poznawaniu rzeczywistości i w skutecznym działaniu. Schematy te tworzą się na podstawie doświadczeń, dlatego wspomagając rozwój dziecka, nauczyciel - terapeuta powinien starać się rozbudzić w dziecku potrzebę organizowania dla siebie sytuacji zabawowych, co w przypadku naszych dzieci nie jest zadaniem prostym. Proponując dziecku zabawki, nie umniejszajmy roli przedmiotów zwykłych, nawet tych codziennego użytku, które można wykorzystać w różny sposób w zabawie. Przykładowo, często dajemy naszym dzieciom łyżkę do zabawy z materiałami sypkimi "podpowiadając" co można z nią zrobić. Dziecko bawiąc się poprzez przesypywanie, mieszanie kaszy czy ryżu, przekładanie fasoli (materiały, które już zna z wcześniejszych doświadczeń) usprawnia nie tylko precyzję chwytu, koordynację wzrokowo - ruchową, wydłuża koncentrację uwagi na działaniu, ale tę czynność potrafi później wykorzystać podczas nauki samodzielnego jedzenia, "skracając" w ten sposób czas nauki jedzenia sztućcami. Dobrym pomysłem zaproponowanym przez panią E. Gruszczyk - Kulczyńską jest utworzenie tzw "skrzyni skarbów", w której znajdują się nie tylko zabawki, ale wszelkiego typu przedmioty, które dziecko może wykorzystać na swój własny sposób.
     
 
7   8   9

   U dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębszym zabawa również nabiera charakteru społecznego. Wiadomo, że zabawa z rówieśnikami niewiele ma wspólnego z współdziałaniem i interakcją, głównie bawią się " zabawą równoległą", czyli bawią się na swój sposób obok innego dziecka lub też obserwują jego poczynania. Jeśli już dochodzi do nawiązania kontaktu to inicjatywa wychodzi z reguły od dziecka bardziej otwartego, pewnego siebie poprzez zabranie zabawki lub też podanie innej.
     
 
10   11   12

   Pojawia się zainteresowanie innym dzieckiem poprzez dotykanie go, ciągnięcie za ręce, włosy, ubranie. Dziecko wyciąga ręce do dziecka, które się zbliża do niego, uśmiecha się, naśladuje ruchy mimiczne i wydaje różnorodne dźwięki. Można zauważyć pojawiające się wzajemne sympatie i antypatie.    Warto zapamiętać, że ważne w całym procesie zabawy jest nie jak i w co się bawimy, ale jakie emocje i myśli, a tym samym procesy poznawcze zachodzą w danym momencie.
 
"Dziecko, które się bawi nie traci czasu,
ale buduje i tworzy siebie poprzez różne formy działalności zabawowej"  
 
 

Losowe zdjęcie

5.jpg

Kontakt

Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób
z Niepełnosprawnością Intelektualną
Koło w Przemyślu

ul. Wybrzeże Ojca Św. Jana Pawła II 78
37-700 Przemyśl

Tel / Fax: +48 16 677-89-18
E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
KRS: 0000015000
Konto: 79 8642 1155 2015 1506 7627 0015

Nasz Youtube