czwartek, 24 październik 2019

  • Zbieramy środki na dalszą rozbudowę - windę
    w ramach akcji Kilometry Dobra 2019
  • Proszę przekaż nam 1 procent podatku
    KRS 0000015000
  • Zbieramy: nakrętki, makulaturę, folię polietylenową
    Jak możesz - przekaż nam niepotrzebne materiały recyclingowe
< >

OWI

ŚDS

PORADNIA

Ochrona zdrowia

Metody pracy

Cele i metody pracy

Logorytmika z elementami psychomotoryki

mgr Sylwia Kindlik, logopeda
Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy
Niepubliczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Wczesnego Wspomagania Rozwoju

data publikacji: 15.02.2016 r.

Ważnym elementem dla prawidłowego rozwoju każdego dziecka są wspólne zabawy z rówieśnikami. Biorąc w nich udział, dzieci rozwijają zdolności komunikacyjne, uczą się współdziałania w grupie oraz sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych. Dlatego też dla urozmaicenia terapii oraz celem poprawy funkcjonowania społecznego, emocjonalnego i intelektualnego naszych podopiecznych zostały wprowadzone zajęcia z logorytmiki. Jest to metoda stosowana w postępowaniu logopedycznym, opierająca się na rytmie muzycznym i tekstach słownych zestrajanych przez muzykę i łączonych z ruchami całego ciała. Wykorzystuje możliwość oddziaływania na sferę słuchową, słuchowo-ruchową i ruchową dziecka.
Głównym celem zajęć jest:

  • Usprawnianie słuchowe i ruchowe dzieci z zaburzeniami mowy - uwrażliwienie ich na zjawiska wspólne dla muzyki i mowy, tj. rytm, melodię, tempo, dynamikę i barwę dźwięku;
  • Wyrabianie orientacji w czasie i przestrzeni, koncentracji uwagi, stymulowanie do sprawniejszego myślenia;
  • Kształcenie takich cech charakteru, jak: zdyscyplinowanie, porządek, poczucie odpowiedzialności, umiejętność współdziałania w grupie.

Przede wszystkim zabawy muzyczno-ruchowe, kształcąc ruchy całego ciała (makroruchy), wpływają pośrednio na usprawnianie narządów mownych (mikroruchy).

Pojedyncze zajęcia wiążą się z reguły z jakimś większym tematem, co sprzyja lepszemu kojarzeniu i zapamiętywaniu przekazywanych treści. Tematy zajęć dotyczą np.: zawodów, pojazdów, zwierząt, kolorów, domowych porządków (okazja do podkreślania świąt i tradycji), na zakupach, na wycieczce (szeroki wybór miejsc)
i piosenki popularne do zabaw, pląsów, do inscenizowania ruchem lub improwizowania rytmem. Podczas zajęć kierujemy się głównie zasadą poglądowości - przedmioty
o których jest mowa są prezentowane w naturze lub na ilustracji. Dla rozumienia czynności nazywanych w recytacji - wykonujemy je razem z dzieckiem.

Ćwiczenia dzielimy na:

  • Ćwiczenia ruchowe - towarzyszy im muzyka, która odpowiada za ruch dziecka, reguluje napięcie mięśniowe, wycisza za duże napięcie psychiczne, a w razie potrzeby pobudza dziecko do działania. Poprzez te ćwiczenia kształcona jest u dziecka orientacja kierunkowa, która odgrywa ważną rolę w swobodnym przemieszczaniu się w przestrzeni-poczucia kierunku w odniesieniu do własnej osoby (pamięci ruchowej). Wiodące znaczenie dla terapii logopedycznej mają ćwiczenia ruchowe w połączeniu z piosenką, gdyż poza kształceniem funkcji psycho-ruchowych, kształcą wydolność aparatu głosotwórczego, regulują oddech, usprawniają aparat artykulacyjny.
  • Ćwiczenia metrorytmiczne – są systemem dobranych ruchów wykonywanych ściśle z muzyką. W rytmice muzyka odgrywa rolę przewodnią, nadając kierunek ruchom. Występuje tu współdziałanie muzyki, woli i uczucia. Uwrażliwiają dzieci na zróżnicowane struktury czasowe przebiegów rytmicznych muzyki i zwiększają wydolność rytmiczno-ruchową aparatu mięśniowo-ruchowego dziecka. Tym samym usprawniają aparat ruchowy mowy. Rytmizowana mowa w formie ćwiczeń logorytmicznych ćwiczy pamięć ogólną i muzyczną, aparat mowy, poczucie rytmu, poczucie metrum, tempa i dynamiki.
  • Ćwiczenia kształcące inwencję twórczą - polegają na improwizowanych ruchach do określonej melodii, inscenizacji piosenek, odgrywaniu scenek muzycznych itp. W ich skład wchodzą ćwiczenia melodyczne (gra na instrumentach tj. pianino, cymbałki, instrumenty elektroniczne; przedstawianie zdarzeń za pomocą ruchu i muzyki) oraz ćwiczenia ilustracyjno – taneczne (taniec, inscenizowanie piosenek, powtarzanie sekwencji ruchów).
logorytmika10 logorytmika2 logorytmika3 logorytmika4 logorytmika5
logorytmika6 logorytmika7 logorytmika8 logorytmika9 logorytmika1

Bibliografia:
Sachajska E., „Uczymy poprawnej wymowy”
Kilińska- Ewertowska E., 1993, Ćwiczenia logorytmiczne, Gdańsk.
Ćwiczenia muzyczno-ruchowe w terapii dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, „Biuletyn Logopedyczny”, 1 (13) 2004, s. 17 – 22.
Rozentalowa A., „O logorytmice”, „Logopedia” 1971, nr 10.
Stadnicki A., Logorytmika i choreorytmika, Warszawa 1987.
Stadnicka J., Terapia dzieci muzyką, ruchem i mową, WSiP, Warszawa 1998.

Wpływ wcześniactwa na rozwój mowy i komunikacji

mgr Nina Kolasa, nauczyciel wczesnego wspomagania rozwoju-logopeda
Niepubliczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Wczesnego Wspomagania Rozwoju

Data publikacji: 05.02.2016 r.

Streszczenie

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie nieprawidłowości rozwojowych i wpływ wcześniactwa na rozwój komunikacji i mowy, w szczególności u dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży ze skrajnie niską masą urodzeniową. Uwagę skupiono na potencjalnych nieprawidłowościach i zagrożeniach będących skutkiem przedwczesnego porodu. Autorka krótko opisuje zjawisko neuroplastyczności mózgu, które - jak wynika z prowadzonych badań - ma duży wpływ na dalszy rozwój dzieci oraz nabywanie przez nich kolejnych umiejętności.

Wstęp

Prawidłowa ciąża trwa od 38 do 42 tygodni. W sytuacji porodu przed 38. tygodniem ciąży mówi się o wcześniactwie. Za granicę przeżycia noworodka uznaje się 24. tydzień życia płodowego. Czas trzech miesięcy (różnica trwania okresu płodowego między dzieckiem urodzonym z ciąży prawidłowej a dzieckiem urodzonym w 6 miesiącu ciąży) ma duże znaczenie w rozwoju płodu, ponieważ w tym okresie następuje dynamiczny rozwój poszczególnych narządów i układów dziecka. Zmiany, które się dokonują w ostatnich miesiącach życia płodowego, prowadzą do osiągnięcia dojrzałości dziecka w łonie matki i umożliwienia życia pozamacicznego. Wcześniactwo stanowi zawsze patologię. Dziecko urodzone przed 38. tygodniem ciąży jest niedojrzałe, a stopień jego niedojrzałości jest skorelowany z czasem trwania ciąży. Wynikiem takiego stanu jest podwyższone ryzyko zaburzeń psychomotorycznych. Wielu autorów wskazuje, że efektem przedwczesnego porodu są częste występowania uszkodzeń lub dysfunkcji mózgu, natomiast następstwa kliniczne są w takich przypadkach tym poważniejsze, im bardziej okres życia płodowego został skrócony.

1. Etiopatogeneza uszkodzeń OUN u wcześniaków
U dzieci urodzonych przed 38. tygodniem życia płodowego zaburzenia dojrzewania mózgu oraz uszkodzenia mózgu mogą występować pod różnymi postaciami.

W okresie życia płodowego dojrzewanie OUN jest związane z wieloma procesami, m.in.: powstawanie neuronów oraz komórek glejowych, tworzenia się wypustek neuronalnych i synaps, migracji neuronów ze strefy rozrodczej do kory. Ponadto w drugiej połowie życia płodowego rozpoczyna się proces zwany mielinizacją, rozwój czynności elektrycznej mózgu oraz formowanie kory mózgu. Proces dojrzewania mózgu jest skorelowany z przemianami metabolicznymi dostarczającymi energię potrzebną do funkcjonowania systemu. U wcześniaków proces ten odbywa się w środowisku pozamacicznym, poprzez dostarczanie bodźców z zewnątrz, odmiennych pod względem fizjologicznym (Kułakowska2002: 128).

Uszkodzenia mózgu mogą dotyczyć różnych struktur, między innymi ubytków tkanki mózgowej, które objawiają się poszerzeniem komór bocznych (ubytki obszarów okołokomorowych), martwicą tkanki, jako efekt niedrożności tętnic mózgu (w takich przypadkach ubytki tkanki umiejscowione są w obszarach zasięgu poszczególnych obszarów krążenia). Zmiany takie są dokumentowane w badaniach dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym oraz w encefalopatiach sprzężonych (Kułakowska 2002: 127).

Zaburzeniu może ulec także struktura tkanki nerwowej. W takich sytuacjach obserwuje się przede wszystkim anomalie połączeń międzyneuronalnych, jako efekt niedotlenienia lub choroby genetycznej oraz metabolicznej. Sieć neuronalna jest często w takich przypadkach niekompletna, zubożała i poprzerywana. Dochodzi także do uszkodzenia istoty szarej (Kułak 2009: 18). Ponadto efektem niedotlenienia mogą być wybiórcze uszkodzenia obszarów mózgu wymagających większego zapotrzebowania energetycznego (jest to związane z zachodzącym w tych obszarach intensywnym metabolizmem): hipokamp, wzgórze, jądro soczewkowate[1]. W martwicy neuronów zmiany zlokalizowane są głównie obustronnie, a rozległość uszkodzenia jest zależna od czasu trwania niedotlenienia (Hnatyszyn 2007; Bodensteiner i in. 2006).

Badania mózgu dzieci przedwcześnie urodzonych w stosunku do dzieci urodzonych o czasie wykazały, iż w pierwszej grupie występuje obniżenie organizacji włókien nerwowych istoty białej w obszarze płatów czołowych, skroniowych i ciemieniowych, ciała modzelowatego oraz pęczka haczykowatego. Dostrzeżono także, iż zmiany organizacji włókien nerwowych istoty białej w obrębie pęczka haczykowatego strony lewej były skorelowane z inteligencją słowną i ogólną (Kułak 2009: 20).

Dalszy rozwój dzieci przedwcześnie urodzonych jest zróżnicowany pod względem rozwoju umysłowego (często pozostającego na granicy normy), emocjonalnego oraz mowy.

 

  2. Prognozowanie rozwoju skrajnego wcześniaka

Dzieci urodzone przed 28 tygodniem ciąży z wagą poniżej 1000 g przychodzą na świat w stanie skrajnej niedojrzałości, a prognozowane możliwości adaptacyjne określane są przez wielu specjalistów jako wyjątkowo małe (Szczepański, Kamianowska, Grabowska 2009: 224).

            Jednym z największych problemów tych dzieci są zaburzenia oddychania, które wymagają dostarczania większej ilości tlenu w formie mieszanki z powietrzem, która dostarczana jest przez respirator. Wtórnie zbyt duże stężenie tlenu może prowadzić do retinopatii wcześniaczej, która może przyjąć formę zaburzeń ostrości wzroku do utraty wzroku włącznie.

Także struktura naczyń mózgu nie jest w pełni dojrzała, a zwiększanie przepływu krwi oraz poszerzenie naczyń krwionośnych może prowadzić do wylewów krwi do OUN. Następstwa takich wylewów mogą być różne i zależą przede wszystkim od objętości wynaczynionej krwi oraz miejsca, w którym nastąpiło krwawienie. Efektem krwawienia I i II stopnia zazwyczaj nie są trwałe następstwa rzutujące na rozwój dzieci przedwcześnie urodzonych. Krwawienia III, IV i V stopnia prowadzą do trwałych następstw o zróżnicowanym charakterze.

Istnienie w mózgu poszczególnych poziomów anatomicznych oraz funkcjonalnych sprawia, że uszkodzenie poszczególnych struktur cechuje się specyficznym zasięgiem objawów:

  • Uszkodzenie kory wpływa na wystąpienie objawów związanych z świadomością, dziedziną poznawczą oraz cech związanych z subtelnymi regulacjami ruchowo – czuciowymi, a także ma wpływ na wzajemną koordynację poszczególnych funkcji korowych, z których do najbardziej charakterystycznych należą funkcje dotyczące mowy i jej korelacji z ruchem, somatognozji powiązanej z organizacją przestrzeni, pamięci skorelowanej ze zjawiskami emocjonalnymi. Zaburzenia funkcji korowych wiążą się z zaburzeniami mechanizmów integracyjnych;
  • uszkodzenia ośrodków mowy, które pierwotnie wpływają na rozwój funkcji językowych i wtórnie wywołujące zaburzenia sfery emocjonalnej, wynikających z ograniczanych możliwości wyrażania potrzeb;
  • uszkodzenia rdzenia wywołujące reakcje odruchowe, nieświadome.

W związku z niedojrzałością OUN u wcześniaków pojawiają się powikłania pod postacią zaburzeń słuchu, a ekstremalnie niska masa urodzeniowa jest przyczyna deficytu masy kostnej.

Także przewód pokarmowy jest niedojrzały, dlatego występuje konieczność karmienia pozajelitowego (Helwich 2002: 70 - 71).

 

 2.1. Następstwa rozwojowe wynikające z uszkodzenia mózgu wcześniaków

Uszkodzenia mózgu we wczesnym okresie życia cechują się zróżnicowaną ewolucją, ale jednocześnie stanowią wysokie ryzyko zaburzeń rozwoju. Jeśli uszkodzenia są rozległe, następstwa kliniczne są poważne i obejmują zaburzenia sfery ruchowej, poznawczej, dotykają dziedziny emocjonalnej oraz społecznej. Często dochodzi do zaburzeń rozwoju mowy, zaburzeń ostrości widzenia i słuchu. Jednocześnie należy wskazać, iż niektóre deficyty mogą się ujawnić dopiero w kolejnych tygodniach i miesiącach życia dziecka.

Uszkodzenia mózgu mogą przejawiać się w dyskretnych dysfunkcjach mózgu, poprzez różne postacie mózgowego porażenia dziecięcego, aż do ciężkich encefalopatii sprzężonych.

Łagodne dysfunkcje mózgu początkowo mogą objawiać się niepokojem, płaczliwością, zaburzeniami snu, nadpobudliwością, problemami z karmieniem. Wraz z wiekiem dochodzą problemy związane z opóźnieniem mowy, a także zaburzeniami uwagi i koncentracji, zaburzeniami koordynacji motoryki precyzyjnej, zaburzeniami koordynacji ruchowej, zaburzeniami równowagi. W okresie przedszkolnym pojawiają się problemy adaptacyjne w grupie i opóźnienia somatognostyczne (Szczepański, Kamianowska, Grabowska 2009: 230); zdaniem A. Kowalczykiewicz – Kuty (2008: 30) w wieku szkolnym deficyty mogą dotyczyć także niższych wartości IQ, mniejszych osiągnięć oraz obecności zespołu minimalnych zaburzeń czynności mózgu.

W przypadku ciężkich uszkodzeń mózgu znacznemu nasileniu podlegają zaburzenia neurologiczne, które są efektem rozległych, rozsianych uszkodzeń, obejmujących istotę białą, korę mózgu, komórki nerwowe, ośrodki słuchu i wzroku. W encefalopatiach sprzężonych zespół objawów o charakterze nasilonym (zaburzenia napięcia mięśniowego, narastające deformacje układu kostnego, znaczne opóźnienia rozwoju mowy, upośledzenie rozwoju umysłowego) jest widoczne od pierwszych miesięcy życia (Kułakowska 2002: 137).

 

3. Neuroplastyczność mózgu

Uszkodzenia mózgu oraz wystąpienie objawów klinicznych od pierwszych tygodni życia nie przesądza o nieodwracalnych i trwałych następstwach. Nawet w rozległych uszkodzeniach istnieje możliwość kompensacji funkcjonalnej (Michałowicz 2002). Dzięki neurobiologicznym badaniom zostało potwierdzone zjawisko neuroplastyczności układu nerwowego. Plastyczność umożliwia dokonanie zmian adaptacyjnych w sferze strukturalnej oraz funkcjonalnej – daje zdolność do zmienności o charakterze samonaprawy, która dotyczy wszystkich pięter układu. Do plastyczności mózgu należy strukturalna dynamika rozwoju neuronów oraz tzw. plastyczność synaptyczna (Kossut 2009: 290).

            Jak wskazują badania, mózg dziecka posiada bardzo dużą zdolność do plastycznej reorganizacji połączeń neuronalnych. Ogromna zdolność dotycząca tworzenia połączeń oraz ich reorganizacji w ośrodkach korowych i podkorowych stwarza duże możliwości kompensacyjne, nawet w sytuacji rozległych uszkodzeń (Wójcik 2009 – 2011: 162).

 

Bibliografia:

Bodensteiner J.B., Johnsenn SD, Magnetic resonance imaging (MRI) findings in children surviving extremely premature delivery and extremely premature delivery and extremely low birtweight with cerebral palsy. „J. Child Neurology, 2006, nr 21, s. 743 – 747.

Doroszewska J, Neurogeneza i plastyczność synaptyczna ośrodkowego układu nerwowego, [w] Apoptoza w chorobach ośrodkowego układu nerwowego, red. W. Kozubski, J Doroszewska, Czelej, Lublin 2008, s. 45 – 64.

Dziecko i jego środowisko. Noworodek przedwcześnie urodzony – trudności i satysfakcje, pod red. I. Pirogowicz, A. Steciwko, Wrocław 2008.

Helwich E., Problemy żywienia noworodków urodzonych przedwcześnie, [w:] Wcześniaki, red. E. Helwich, Warszawa 2002, s. 67 – 81.

Hnatyszyn G, Przydatność tomografii rezonansu magnetycznego głowy w diagnostyce zmian niedotleniowoniedokrwiennych u noworodków, „Neurologia Dziecięca”, 2007, nr 16, s. 7—12.

Kania J., Diagnostyka zaburzeń neurorozwojowych noworodków i niemowląt, [w:] Dziecko i jego środowisko. Noworodek przedwcześnie urodzony – trudności i satysfakcje, pod red. I. Pirogowicz, A. Steciwko, Wrocław 2008, s. 89 - 96.

Kossut M, Synapsy i plastyczność mózgu, htpp:/fundacjarozwoju-nauki.pl/res/Tom1/Nauka%20swiatowa%20i%20polska%5B1%5D.Rozdzial%2009.pdf (dostęp z dn. 05.11.2015).

Kowalczykiewicz – Kuta A., Opieka nad wcześniakiem w pierwszych latach życia, [w:] Dziecko i jego środowisko. Noworodek przedwcześnie urodzony – trudności i satysfakcje, pod red. I. Pirogowicz, A. Steciwko, Wrocław 2008, s. 22 – 33.

Kułak W., Badania wolumetryczne i dyfuzji rezonansu magnetycznego w neurologii dziecięcej, http://www.neurologia-dziecieca.pl/nd00.php?id=110, (dostęp z dn. 05.11.2015).

Kułakowska, Wczesne uszkodzenie mózgu, [w:] Wcześniak, pod red. E. Helwich, Warszawa 2002, s. 126 – 143.

Opieka nad wcześniakiem, red. nauk. A. B. Pilewska – Kozak, Warszawa 2009.

Szczepański M., Kamianowska M., Grabowska M., Prognozowanie rozwoju noworodka przedwcześnie urodzonego, [w:] Opieka nad wcześniakiem, red. nauk. A. B. Pilewska – Kozak, Warszawa 2009, s. 223 – 235.

Wcześniak, pod red. E. Helwich, Warszawa 2002.

Wójcik Karolina, Neurobiologia rozwojowa i inwolucyjna plastycznmości mózgu, https://www.pum.edu.pl/__data/assets/file/0010/47449/NK_2011_162-170.pdf, (dostęp z dn. 05.11.2015).

Zawitowski P., Główne założenia „programu wczesnej stymulacji i opieki rozwojowej” noworodka i małego dziecka, [w:] Wcześniak, pod red. E. Helwich, Warszawa 2002, s. 144 – 160.


[1] Badania Boardman’a i wsp. wskazały, że u dzieci urodzonych przedwcześnie (w porównaniu do grupy kontrolnej dzieci urodzonych o czasie) występuje zmniejszenie objętości wzgórza i jąder soczewkowatych. Owe zmiany były większe u skrajnych wcześniaków. Ponadto badacze postulowali, iż zaburzenia rozwoju istoty szarej u dzieci z dużymi uszkodzeniami istoty białej mogą być spowodowane nieprawidłowymi połączeniami korowo – podkorowymi, [za:] W. Kułak, badania wolumetryczne i dyfuzji rezonansu magnetycznego w neurologii dziecięcej, s. 18 - 19.

Zastosowanie stymulacji polisensorycznej w terapii dzieci niepełnosprawnych intelektualnie

mgr Urszula Piotrowska, nauczyciel-terapeuta, oligofrenopedagog
Ośrodek Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczy

 
Zmysły są głównymi kanałami dopływu bodźców do układu nerwowego. Pod wpływem ich działania w mózgu dochodzi do odbioru napływających informacji, przekształcenia ich i wiązania z wcześniej zdobytymi doświadczeniami. Dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania człowieka konieczny jest stały dopływ bodźców zmysłowych do układu nerwowego. Pozwalają one poznawać otaczający świat, uczyć się właściwego reagowania na cechy i wymagania środowiska, w którym żyjemy.
  Stymulacja wielozmysłowa ma na celu usprawnianie, pobudzanie do działania wszystkich zmysłów: wzroku, słuchu, smaku, węchu, dotyku i zmysłu równowagi. Terapia z zastosowaniem stymulacji polisensorycznej ma na celu stwarzać wychowankom odpowiednie warunki do odbierania wrażeń zmysłowych pochodzących zarówno z organizmu jak i otoczenia zewnętrznego.
  Zajęcia terapeutyczne powinno rozpocząć zachęcenie dziecka do odkrywania własnego ciała i jego możliwości. Posłużyć tutaj mogą ćwiczenia i zabawy nawiązujące do okresu prenatalnego i wczesnego dzieciństwa, w których dostarcza się bodźców proprioceptywnych (w zakresie czucia głębokiego) odpowiedzialnych za czucie stawów i uzyskiwanie informacji o położeniu ciała oraz przedsionkowych związanych z poczuciem równowagi i utrzymywaniem ciała w określonej pozycji.
  Czucie głębokie opiera się na informacjach dostarczanych przez receptory znajdujące się w skórze oraz mięśniach i ścięgnach.
  Układ przedsionkowy znajduje się w uchu wewnętrznym i dostarcza nam informacji o sile grawitacji, ruchu i położeniu ciała względem przestrzeni.
  Ćwiczenia stymulujące czucie głębokie pomagają zdobyć doświadczenia ruchowe i kształtują świadomość ciała. Do działań usprawniających propriocepcję należą: masowanie różnych części ciała, uciskanie i opukiwanie ich ręką lub przedmiotami takimi jak: szczotki, piłki, gąbki itp. Stymulacji czucia przedsionkowego służą ćwiczenia związane z kołysaniem w ramionach terapeuty, kołysaniem na huśtawce, w kocu, chodzeniem po ławce gimnastycznej, omijaniem przeszkód itp.
  Dotyk jest jednym z najwcześniej rozwijających się zmysłów. Struktury umiejscowione w skórze i na jej powierzchni odbierają wrażenia dotyku, nacisku, wibracji, ciepła, zimna i bólu oraz przesyłają te informacje do mózgu. Istnieją dwa rodzaje doznań czuciowych, dotyk pierwotny (propatyczny) odpowiadający za świadomość bycia dotykanym i dotyk różnicujący( epikryczny) umożliwiający róznicowanie czuciowe. Stymulacji zmysłu dotyku służą zajęcia polegające na bodźcowaniu ciała materiałami o zróżnicowanej powierzchni, wielkości, twardości, temperaturze i kształcie.
  Stymulacja analizatora słuchowego polega na dostarczaniu doświadczeń rozwijających wrażliwość i pamięć słuchową, a następnie analizę i syntezę słuchową. Ćwiczeniami usprawniającymi percepcję słuchową mogą być: wychwytywanie i różnicowanie odgłosów z otoczenia, lokalizowanie źródła dźwięku, zapamiętywanie słów i melodii itp.
  Bodźce zmysłowe dostarczane wychowankom w obszarze czucia głębokiego, dotyku oraz słuchu umożliwiają osiągnięcie przez nich ogólnej dojrzałości do percepcji wrażeń. Na ich podstawie można wprowadzać ćwiczenia stymulujące pozostałe zmysły.
  Zmysł powonienia nadaje zabarwienie emocjonalne wszystkiemu co robimy. Spowodowane jest to tym, że nerw odpowiadający za węch unerwia również układ limbiczny, który jest odpowiedzialny za nasze uczucia i zachowania. Zapachy mogą wywoływać najszybsze i najintensywniejsze reakcje emocjonalne. Pobudzać zmysł węchu będziemy już podczas demonstrowania zapachu, następnym etapem będzie określanie nazwy produktu na podstawie powonienia. W pracy terapeutycznej należy używać wyrazistych zapachów, podczas jednych zajęć nie demonstrować więcej niż dwóch trzech zapachów.
  Smak jest najbardziej "świadomy" spośród naszych zmysłów, wzmaga aktywną uwagę i koncentrację. Są cztery podstawowe rodzaje wrażeń smakowych: słodki, gorzki, słony i kwaśny. Są one odbierane poprzez poszczególne receptory rozłożone na różnych częściach języka, I tak smak słodki rejestrowany jest przez kubki smakowe położone na czubku języka, kwaśny- po jego bokach, zaś gorzki z tyłu. Stymulacja zmysłu smaku odbywa się poprzez uwrażliwianie wychowanków na bodźce smakowe, poznawanie smaku produktów spożywczych oraz różnicowanie smaków i poznawanie produktu na podstawie smaku. Stymulacja zmysłu smaku powinna iść w parze z pobudzaniem węchu i na odwrót.
  Stymulację zmysłu wzroku powinno rozpoczynać się od ćwiczeń rozwijających uwagę, spostrzegawczość i kontrolę wzrokową a następnie wprowadzać działania usprawniające pamięć oraz analizę i syntezę wzrokową. Propozycjami ćwiczeń mogą być: wodzenie wzrokiem za źródłem światła czy przedmiotem, szukanie ukrytego przedmiotu, wskazywanie zwierząt na obrazkach, układanie obrazka na wzorze.
  Terapeuta pracujący metodą stymulacji polisensorycznej, wszystkie zmysły powinien traktować jako równorzędne kanały dopływu informacji a pobudzanie ich uznać za jednakowo ważne. Stymulacja polisensoryczna jest metodą powszechnie stosowaną w OREW. Placówka posiada Salę Doświadczania Świata wyposażoną m. in. w kolumny wodne, światłowody, chodnik świetlny z grającą ścianą,projektor z zestawem tematycznych tarcz, łóżko wodne z podstawą muzyczną, domek lustrzany, zestaw do stymulacji węchowej. Podczas zajęć w Sali Doświadczania Świata wykorzystywane są elementy chromoterapii i aromaterapii, miejsce to dostarcza wiele bodźców wzrokowych, zapachowych, słuchowych i z zakresu czucia głębokiego.
       
001    002 

  Wychowankowie doświadczają stymulacji wielozmysłowej podczas zajęć prowadzonych metodą Porannego Kręgu - stymulacja według pór roku.   W placówce prowadzone są zajęcia z zakres Terapii żywienia. Podczas samodzielnego przygotowywania posiłków wychowankowie mają możliwość doświadczania produktów spożywczych wszystkimi zmysłami.
       
003    004 

  Stymulacja polisensoryczna ma też miejsce w środowisku naturalnym (przyrodniczym). Wtedy to dostarcza się najbogatszego materiału poznawczego. Dzięki spacerom i wycieczkom dydaktycznym wychowankowie mogą doświadczać wiele bodźców naturalnych, takich jakich nie są w stanie przeżyć w domowych warunkach. Będąc blisko natury mogą poczuć jej ciepło, chłód, doświadczyć kropli deszczu, płatków śniegu, mogą powąchać kwiaty, trawę, przytulić drzewo itp.
       
005    006 

Aby zajęcia te przyniosły efekt, muszą być zaplanowane i przemyślane, pozwoli to też uchronić przed natłokiem wrażeń.
Stymulacja polisensoryczna osób z niepełnosprawnością intelektualną zajmuje bardzo ważne miejsce w codziennym procesie ich rewalidacji. W trakcie zajęć prowadzonych metodą stymulacji zmysłowej wykorzystywane są następujące tworzywa i materiały:
- materiały półpłynne : kisiel, krochmal, pianki, żele, dżem, miód, galaretka itp.
- materiały sypkie: piasek, ryż, różnego rodzaju kasze, len, mąka pszenna, mąka ziemniaczana itp.
- materiały formowalne: glina, gips, plastelina, modelina, ciastolina, masa solna, ciasto itp.
- materiały naturalne: kamienie, muszle, szyszki, kasztany, żołędzie, liście itp.
- tworzywa kontrastujące: rzeczy twarde i miękkie, zimne i ciepłe, szorstkie i gładkie, różnorodne tkaniny, papier o różnej fakturze, folia aluminiowa, wata, gąbki, piłki różnego rodzaju, balony, korale.
Zajęcia z wykorzystaniem wymienionych tworzyw i materiałów są bardzo atrakcyjne dla dzieci. Przykuwają uwagę i wzbudzają ich zainteresowanie, niosą radość połączoną z głębokim przeżywaniem. Ćwiczenia te rozładowują emocje dzieci, poprawiają motorykę małą, usprawniają koordynację wzrokowo-ruchową, koncentrację uwagi. Dają poczucie bycia sprawcą i możliwość obserwowania efektów swoich działań.
 

Zajęcia plastyczne - terapia przez sztukę

mgr Julita Torba, nauczyciel-terapeuta
Ośrodek Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczy


"plastyka jest wyrazem całościowego rozwoju człowieka:
intuicyjnego, zmysłowego, emocjonalnego, estetycznego i intelektualnego".

  Celem wszystkich moich działań wychowawczych, opiekuńczych i dydaktycznych jest wszechstronny rozwój artystyczny ucznia na miarę jego indywidualnych możliwości.
4
 
Istotą mojej pracy w realizowaniu zadań plastycznych ważne jest dziecko, a wychowanie przez sztukę ma mieć niezmiernie ważną rolę w jego rozwoju umysłowym, estetycznym i twórczym.
  Prowadząc zajęcia plastyczne - terapie przez sztukę staram się aktywnie włączać swoich podopiecznych w edukację artystyczną. Rozbudzać ich ekspresję twórczą, ucząc tym samym osiągania głębokiego wewnętrznego spokoju, zadowolenia z przekazania swoich myśli, pragnień i możliwości samokreacji, która jest szczególnie ważna dla naszych dzieci.
      
1   2
 
  Bardzo często uproszczony sposób przekazywania wrażeń dotyczących otaczającego ich świata sprawia, że prace budzą zachwyt nawet profesjonalnych artystów. Burza kolorów, niezwykłe ich zestawienia często są przejawem wewnętrznej radości, której nie mogą przekazać w inny sposób.
  Dzieci tworząc uświadamiają sobie, o swoim istnieniu przeżywając własną aprobatę. Praca plastyczno-terapeutyczna sprawia rozbudzenie twórcze u moich wychowanków, zaangażowanie się bez reszty w działania plastyczne, co widoczne jest w pracach często dostrzeganych i nagradzanych na różnych szczeblach konkursów organizowanych przez instytucje działające w naszym kraju na rzecz dzieci i młodzieży uczęszczających na plastykę. Malarstwo i rysunek moich uczestników charakteryzuje łączenie kształtów graficznych, plam kolorystycznych niekiedy linii niby chaotycznych, ale skomponowanych w bardzo ciekawą i niepowtarzalną całość. Malowanie, rysowanie, prace przestrzenne na różne tematy, to wspaniała zabawa z narzędziem i kolorem, dająca możliwość radości tworzenia obrazów według własnych wyobrażeń i przeżyć. Nieco inne spojrzenie moich podopiecznych na rzeczywistość z udziałem ich wyobraźni dają fantastyczne efekty artystyczne.
      
5   8
 
  Prace wychowanków naszego ośrodka były zauważane przez jurorów i nagradzane oraz prezentowane na wystawach:
- Ogólnopolski Konkurs Plastyczny dla dzieci Specjalnej Troski pt. "Moja rodzina w kolorach świata"
Pierwsza nagroda - Piotr Chuchra
Druga nagroda - Patryk Kurasz
Wyróżnienie - Agnieszka Szkółka, Krystian Baran
Udział pracy w wystawie - Magdalena Tarnawska, Barbara Makuch, Robert Chuchra
- Ogólnopolski Konkurs Plastyczny "SZCZĘŚCIE TO…"
Wyróżnienie - Robert Chuchra
- Konkurs rysunkowo-malarski "PIĘKNO PRZYRODY PODKARPACIA…"
Druga nagroda - Barbara Makuch
Wyróżnienie - Patryk Kurasz
- Wojewódzki Konkurs Plastyczny "ANIOŁ NIEJEDNO MA IMIĘ"
Udział pracy w wystawie
- Agnieszka Szkółka
- Barbara Makuch
- Anna Bondyk
- Magdalena Tarnawska
- Piotr Chuchra
- Krystian Baran
- Patryk Kurasz
- Marcin Szybiak
- Robert Chuchra
- Wojewódzki Przegląd Artystyczny Osób Niepełnosprawnych Moje miejsce na Podkarpaciu i w Europie "PODKARPACKIE - PRZESTRZEŃ OTWARTA DLA WSZYSTKICH"
Udział pracy w wystawie - Patryk Kurasz
Szesnastu uczestników uhonorowano dyplomami za udział w konkursie
 
 3

- Za prezentację prac w konkursach:
Międzynarodowy Konkurs Plastyczny PAUL KLEE - SPACER Z KOLOREM, Międzynarodowy Konkurs Plastyczny CZŁOWIEK ZIEMIA KOSMOS zorganizowany z okazji Roku Jana Heweliusza przyznano naszej placówce dyplomy uznania.
Zestawienie osiągnięć z poprzednich lat:
23 - NAGRODY
52 - WYRÓŻNIENIA
67 - UDZIAŁ PRAC W WYSTAWACH
w tym konkursy o randze:
MIĘDZYNARODOWEJ
4 - NAGRODY
11 - WYRÓŻNIEŃ
9 - UDZIAŁ PRAC W WYSTAWIE
OGÓLNOPOLSKIEJ
10 - NAGRÓD
18 - WYRÓŻNIEŃ
22 - UDZIAŁ PRAC W WYSTAWIE
WOJEWÓDZKIEJ
3 - NAGRODY
5 - WYRÓŻNIEŃ
32 - UDZIAŁ PRAC W WYSTAWIE
REGIONALNEJ
6 - NAGRÓD
18 - WYRÓŻNIEŃ
4 - UDZIAŁ PRAC W WYSTAWIE
  Moi wychowankowie zaistnieli w 142 prezentacjach młodych twórców, godnie reprezentując Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy w Przemyślu. Mając na uwadze dobro dziecka i jego rozwój twórczy zawsze zwracam szczególną uwagę na indywidualne podejście do każdego z nich.
      
6    7 

  Bardzo często uproszczony sposób przekazywania wrażeń dotyczących otaczającego ich świata sprawia, że prace budzą zachwyt nawet profesjonalnych artystów. Burza kolorów, niezwykłe ich zestawienia często są przejawem wewnętrznej radości, której nie mogą przekazać w inny sposób.
"Nie możemy zrobić nic wielkiego, za to możemy czynić małe rzeczy z wielką miłością"
 

Terapia żywienia jako element pracy z dzieckiem niepełnosprawnym

mgr Joanna Wirchanowicz, nauczyciel-terapeuta
Ośrodek Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczy

 
  Terapia pedagogiczna w pedagogice specjalnej rozumiana jest jako jedna z form rewalidacji różnych upośledzeń i stanowi integralną część postępowania rewalidacyjnego. Polega na stworzeniu i wykorzystaniu specjalnych warunków, metod i organizacji pracy pedagogicznej. Z powodzeniem stosuje się ją we wszystkich kategoriach upośledzeń i niepełnosprawności. Jak zauważa J. Kott "z punktu widzenia osoby niepełnosprawnej powinna spełniać następujące zadania: usprawniać psychicznie i fizycznie, dążyć do poprawy zaradności osobistej oraz przystosować do funkcjonowania społecznego" . Terapia pedagogiczna stanowi szczególny rodzaj terapii ogólnej. Jest swoistą interwencją wychowawczą mającą na celu "stworzenie możliwości zindywidualizowanej, dodatkowej pomocy w procesie nauczania, kształcenia i wychowania dla osiągnięcia lub utrzymania prawidłowego przebiegu rozwoju we wszystkich sferach i każdym okresie życia."

   Terapia żywienia, która stanowi jedną z form terapii pedagogicznej, spełnia bardzo ważną rolę w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. Wbrew powszechnym opiniom nie tylko kształtuje umiejętności społeczne poprzez naukę przygotowania posiłku oraz spożycia go samodzielnie w sposób estetyczny. Przede wszystkim dzięki jej zastosowaniu pedagog specjalny modeluje naukę funkcji życiowych, uzupełniając tym samym cały proces usprawniania.

   W Ośrodku Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczym przebywają dzieci z wieloma rodzajami niepełnosprawności sprzężonych oraz z różnymi stopniami upośledzenia umysłowego (umiarkowanym, znacznym i głębokim). W zależności od stopnia upośledzenia są one przydzielone do grup terapeutyczno - edukacyjnych (dzieci o lepszym stopniu funkcjonowania) i grup rewalidacyjno - wychowawczych (dzieci wymagające przede wszystkim opieki i pielęgnacji). Charakter danej grupy oraz dodatkowe dysfunkcje występujące u wychowanków dyktują sposób wykorzystania i rozwijania terapii żywieniowej przez nauczyciela.

   Terapia żywieniowa to stały element dnia podczas zajęć prowadzonych w Ośrodku. Umożliwia to dzieciom zapamiętanie kolejności zdarzeń, przewidywanie i rozpoznawanie sytuacji oraz odpowiednie dostosowanie się do nich, poprzez stosowne działanie (tj. sprzątnięcie po zajęciach wszelkich przedmiotów, zabawek, umycie rąk, zasygnalizowania danej czynności, lub też potrzeby jedzenia, a także w przypadku dzieci lepiej funkcjonujących pomocy w przygotowaniu stołu i produktów do posiłku). Daje to nauczycielowi możliwość wprowadzenia konkretnych komunikatów, które z upływem czasu są rozumiane przez dziecko i kojarzone z daną działalnością. Ma to wpływ na rozwój mowy biernej i czynnej u wychowanka. Dodatkowo, wprowadzając konkretne gesty (np. metody Makaton) lub symbole obrazkowe (takie jak piktogramy), nauczyciel nie tylko kształtuje procesy poznawcze (typu pamięć, spostrzeganie, rozumienie), lecz również - poprzez stałe i niezmienne działanie daje poczucie bezpieczeństwa, zrozumienia konkretnych przedsięwzięć. Podczas tego typu zajęć rozwijane są również pojęcia związane z czasem: przed obiadem, po obiedzie, po śniadaniu, oraz pojęcia określające cechy przedmiotów: zimne, gorące, miękkie, twarde, śliskie, sypkie, gorzkie, słodkie, słone itp. Dzieci uczą się także rozpoznawania i nazywania lub wskazywania na obrazku nazw produktów, sprzętów kuchennych, czynności związanych z przygotowaniem posiłków itp., dzięki czemu rozwijają zakres pojmowania poszczególnych słów oraz nadawania im znaczenia. W grupach edukacyjno - terapeutycznych dodatkowo ćwiczonym elementem jest praca z tekstem, polegająca na czytaniu i samodzielnym tworzeniu np. przepisów kulinarnych.

   Utrwaleniem wszelkich umiejętności zdobytych podczas terapii żywienia są zajęcia polegające na przygotowaniu konkretnego dania. Przed ich rozpoczęciem można wspólnie zrobić zakupy, co daje możliwość poznania m.in. nazw produktów, sklepów, zawodów związanych z wyprodukowaniem danej rzeczy itd. Pomaga to także w ukształtowaniu umiejętności dokonywania wyboru typu: to będę jadł, lub tego nie będę jadł, czyli określenia przez dziecko własnych preferencji smakowych. Jest to podstawowy element zdobywania autonomii psychologicznej i może stać się przełomowym momentem rozwoju osobowości.
 
 
2 3 1
 
   Terapia żywieniowa ma również wpływ na usprawnianie motoryki dużej. Ponieważ większość podopiecznych Ośrodka potrzebuje dodatkowego oprzyrządowania (typu wózek inwalidzki, krzesełko rehabilitacyjne czy pionizator), konieczność przyjęcia prawidłowej postawy do jedzenia mobilizuje je do pracy nad swoim ciałem. Polega ona na prawidłowym utrzymywaniu głowy, skoordynowaniu pracy rąk w przypadku, gdy samodzielnie jedzą oraz utrzymania równowagi i umiejętności łączenia rąk w linii środkowej ciała w momencie gdy muszą odnieść talerze do kuchni, zamieszać ciasto, pokroić marchewkę czy ogórka. Ćwiczony jest również wówczas schemat własnego ciała oraz doskonalone czucie powierzchniowe i głębokie. Te umiejętności pozwalają później zrozumieć dziecku czy dana rzecz jest lekka czy ciężka, czy należy trzymać mocno czy delikatnie. Dzięki poruszaniu się po placówce rozwijana jest również orientacja przestrzenna oraz doskonalone rozumienie poleceń typu: połóż na stole, włóż do szafki, zanieś do kuchni.
 
 
4 5 6
 
  W przypadku samodzielnego jedzenia kształtuje się nie tylko koordynację wzrokowo - ruchową, ale przede wszystkim prawidłowy chwyt cylindryczny (utrzymanie łyżki, widelca), oraz pęsetkowy (utrzymanie kanapki). W trakcie przygotowywania posiłków, gdy trzeba operować sztućcami (w tym też nożem) dziecko uczy się ostrożności i pewności w działaniu. Często w tym przypadku terapię żywienia łączy się z metodą Affolter nazywaną "psychopedagogiką rozumnego działania dłoni", kiedy to nauczyciel, kierując bezpośrednim działaniem wychowanka uczy go, jak operować poszczególnym sprzętem kuchennym (nie tylko łyżką czy widelcem, ale np. mikserem, tarką).
   
7   8   9
         
    10    
 
 
  Ważna jest również możliwość kształtowania prawidłowej praksji, czyli umiejętności planowania ruchu, działania. M. Piszczek ujmuje to w sposób następujący: "działania osób głębiej upośledzonych umysłowo często są chaotyczne i nie prowadzą do osiągnięcia zamierzonego przez nie rezultatu, ponieważ nie potrafią ani planować, ani kontrolować efektów swojej pracy" . W związku z tym, że każdy z naszych wychowanków ma zaburzony proces wykonywania określonej czynności, uczy się jej etapami. Stałe powtarzanie działania wpływa na zautomatyzowanie określonego ruchu, dzięki czemu coraz łatwiej i sprawniej jest on wykonywany. Daje to poczucie sprawstwa i sukcesu, co jest niezwykle ważnym elementem motywującym. Ważny jest tu także tzw. transfer ( specyfika pracy mózgu podczas procesu uczenia się) polegający na przenoszeniu wyuczonej czynności z sali szkolnej na życie rodzinne. Stąd też, współpraca z domem rodzinnym wychowanka jest niezwykle istotna. Bardzo często zdarza się, że w placówce dziecko zaczyna nabywać pewne umiejętności, np. samodzielnie prowadzić łyżkę do buzi, lub sprzątać stół po posiłku, natomiast w domu rodzice wyręczają je dlatego, że nie wiedzą, jak danej umiejętności wymagać.
   
 
11   12   13
         
     14    
 
  W przypadku wychowanków z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, kiedy występują duże uszkodzenia układu nerwowego, a tym samym pracy poszczególnych zmysłów (czyli dotyku, smaku, zapachu, wzroku, słuchu) najlepszą metodą jest prawidłowa ich integracja. W tą metodę mogą być włączone nawet dzieci leżące, bowiem jeśli nie mogą działać, to mogą smakować, patrzeć, wąchać, słuchać. Wtedy pracuje większość zmysłów a jak podkreśla M. Kwiatkowska "poznawanie przez patrzenie, słuchanie, dotykanie i smakowanie - tworzenie globalnego, wielozmysłowego obrazu danego pojęcia" ; "bierne dostarczanie odrębnych bodźców poszczególnym zmysłom prowadzi do chaosu, którego umysł nie potrafi zebrać w żadną znaczącą całość." Metoda ta pokrywa się z głównymi założeniami Integracji Sensorycznej, która polega na integracji czynności zmysłowych z właściwą reakcją ruchową. Proces ten polega na odbieraniu przez nasz mózg informacji, która rozpoznaje, segreguje i selekcjonuje. Inaczej mówiąc "integracja sensoryczna to proces neurologiczny organizujący wrażenia płynące z ciała i środowiska w taki sposób, by mogły być użyte do celowego działania" .
  
15   16   17
 
 
  Terapia żywieniowa wpływa również znacząco na terapię logopedyczną. Im lepiej dziecko radzi sobie z spożywaniem posiłków, gryzieniem, przeżuwaniem, połykaniem tym lepszą ma kontrolę nad przełykaniem śliny, zamykaniem buzi i oddychaniem przez nos, a nawet nad podejmowaniem prób wypowiadania głosek.
 
  O tym jak, ważny jest to element w rozwoju każdego dziecka niepełnosprawnego, mówi sam aspekt stawiania diagnozy przez nauczyciela. Według H. C. Gunzburga, badając umiejętność samoobsługi, należy ocenić, czy dziecko:
 
- dobrze ssie pokarm, czy odpowiednio składa usta na przyjęcie pokarmu,
- wskazuje rozpoznanie pokarmu,
- posługuje się palcami przy jedzeniu,
- je bez pomocy,
- przygotowuje (obiera , rozwija) jakiś stały pokarm, gdy on tego wymaga,
- używa widelca bez trudności,
- obsługuje się przy stole i je bez większej pomocy,
- używa noża do krojenia bez większych trudności, by obrać owoce lub pokroić chleb.

  Natomiast w przypadku dużo lepiej funkcjonujących osób ważne są odpowiedzi na pytania czy wychowanek:
 
- odpowiednio obsłuży się w barze samoobsługowym lub kawiarni,
- wykonuje codzienne czynności domowe np. zmywa naczynia, nakrywa do stołu itp.,
- przygotowuje jajka, pomidory, sardyny, ser na kanapki (albo też inne podobne potrawy),
- potrafi przygotować całe śniadanie.

  Z kolei w narzędziu diagnostycznym J. Kielina "Profil osiągnięć ucznia" ocenia się między innymi, czy dziecko:
 
- ma zwyczaj mycia rąk przed jedzeniem,
- zjada samodzielnie cały posiłek posługując się łyżką i widelcem,
- potrafi pomieszać łyżeczką herbatę,
- precyzyjnie, bez rozlewania, trafia łyżeczką do talerza i do buzi,
- potrafi pic z kubka bez rozlewania,
- rozumie słowa "jedzenie", i "picie", porządkując odpowiednio obrazki lub pokazując przedmioty,
- obrywa drobne owoce (agrest, truskawki, poziomki itp,) bez ich zgniatania.

  Podsumowując, terapia żywienia to jedna z najważniejszych metod terapii dziecka niepełnosprawnego. Bazuje ona na naturalnej, dostarczającej wielu przyjemności potrzebie każdego człowieka. Zajęcia związane z przygotowaniem i spożywaniem posiłku należą do najbardziej atrakcyjnych dla dziecka, przez co stają się znakomitą motywacją do nauki.
Literatura:

T. Kott. "Zajęcia pozalekcyjne i terapia zajęciowa z osobami o obniżonej sprawności umysłowej",
Wyd. Akademii Pedagogiki specjalnej, Warszawa 2002, s.31
W. Dykcik (red.) "Pedagogika specjalna", Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań 1997, s.31
M. Piszczek "Przysposobienie do pracy uczniów głębiej upośledzonych umysłowo w aspekcie ich możliwości psychofizycznych" (w:) "Aktywizacja zawodowa uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym i umiarkowanym", Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno - Pedagogicznej, Warszawa 2003, str 45
M. Kwiatkowska "Dzieci głęboko niezrozumiałe", Oficyna Literatów i Dziennikarzy "Pod Wiatr", Warszawa 1997, s. 125
M. Kwiatko9wska "Zwyczajne towarzyszenie zamiast specjalnej troski", Centrum Psychologiczno - Pedagogiczne, Warszawa, 2006, str 105
J. Kielin "rozwój daje radość", Gdańskie Wyd. Psychologiczne, Gdańsk 2002, s.48
J. Kielin "Profil osiągnięć ucznia", Gdańskie Wyd. Psychologiczne, Gdańsk, 2002
 

Metoda terapii zajęciowej

Justyna Świst, terapeuta zajęciowy
Ośrodek Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczy


  Terapia zajęciowa - najogólniej jest to leczenie i usprawnianie psychiczne, fizyczne za pomocą określonych czynności, zajęć, które mają wartość kształcącą, wychowawczą, a także leczniczą. Inaczej jest to leczenie "poprzez pracę". Jako środek leczniczy, terapia zajęciowa może oddziaływać ogólnie, (na ogólną sprawność psychiczną i fizyczną jednostki) lub miejscowo (na zwiększenie sprawności i siły danej grupy mięśni lub kończyny). W obecnej koncepcji leczenia dąży się do tego, ażeby osoba dotknięta schorzeniem lub urazem nie pozostała przez dłuższy czas bezczynna. Możliwie jak najwcześniej wprowadza się czynne zajęcia, stopniowo przechodzi do coraz intensywniejszych czynności, aż do osiągnięcia pełnej sprawności fizycznej i ogólnej aktywności.
Celem terapii zajęciowej prowadzonej w OREW jest dążenie do jak największej samodzielności i zaradności życiowej, nauczenie funkcji niezbędnych w życiu społecznym, a także angażowanie do spontanicznej i celowej aktywności.
 
Zajęcia prowadzone w ramach terapii zajęciowej to m.in.:
 
- terapia ręki - podnoszenie jakości chwytu dowolnego, nożycowego i pęsetkowego, a także ograniczenie ruchów zamierzonych, mimowolnych i ćwiczenie ruchów docelowych dziecka.
        
001     002
 
- trening umiejętności społecznych - to jeden z rodzajów terapii zajęciowej, który realizowany jest w postaci: treningu czystości, higieny, ubierania. Nasi podopieczni uczestniczą w imprezach okolicznościowych i wycieczkach, które również są dla nich formą treningu umiejętności społecznych.
        
003     004
 
- arteterapia z wykorzystaniem technik graficznych, malarskich, dekoracyjnych i mieszanych. Zaliczamy tutaj również szereg ćwiczeń rozwijających umiejętności posługiwania się narzędziami i przyborami plastycznymi oraz usprawnianie czynności manipulacyjnych z wykorzystaniem różnorodnych mas i materiałów plastycznych.
        
005     006
 
- zabawoterapia: zabawy manipulacyjne, konstrukcyjne, układanki dydaktyczne oraz ćwiczenia grafomotoryczne rozwijające sprawność manualną ręki, precyzję ruchów i koordynację wzrokowo-ruchową. - stymulacja dotykowa i stymulacja proprioceptywna z wykorzystaniem materiałów o zróżnicowanej fakturze, strukturze i konsystencji oraz masaż i różne formy dotyku. - biblioterapia - terapia wykorzystująca książki, terapia poprzez literaturę, inaczej ukierunkowane czytelnictwo; cele: dostarcza tematów do rozmów, niesie nowe spojrzenie na własne problemy, - choreoterapia - terapia wykorzystująca taniec. Jest to proces integrujący jednostkę poprzez odczuwanie pełni cielesności, ekspresji, identyfikacji, samoświadomości. Elementy leczące w choreoterapii to ruch, muzyka, temp, grupa, rytm, czas, przestrzeń, terapeuta, dotyk. Stosowane techniki to taniec, ćwiczenia muzyczno-ruchowe, improwizacje muzyczno-ruchowe.
 
 007
 
- silwoterapia - terapia wykorzystująca spacery. Czynnikiem terapeutycznym jest kontakt z przyrodą. Można tutaj również odnaleźć elementy chromo terapii ponieważ kolor zielony pomimo a może dzięki swojemu konserwatyzmowi i zasadniczości wykazuje działanie uspokajające.
        
008     009
 
- muzykoterapia - stosowanie muzyki w celach leczniczych również w sposób planowany i systematyczny, indywidualnie lub grupowo. Można ją stosować w formie biernej (słuchanie) i aktywnej (śpiewanie). Cel: ukierunkowanie przeżyć w czasie słuchania muzyki tak, by w trakcie całej terapii mogły być wykorzystywane.
 
- chromoterapia - terapia wykorzystująca kolory (np. w Sali Doświadczania Świata tzw. Snoezelen - sala wykorzystywana w terapii osób z deficytami intelektualnymi, pozwala na polisensoryczne poznawanie otoczenia). Ważna jest atmosfera relaksacji stworzona poprzez odpowiednią muzykę i grę kolorów. Inny przykład wykorzystywania chromo terapii to odpowiedni dobór kolorów w pomieszczeniach do pracy, nauki, odpoczynku itd. Znaczenie ma również kolor naszego ubioru. 
 
010     011
 
- zajęcia relaksacyjne, stanowiące formę psychoterapii, ich celem jest odprężenie, rozładowanie stanu napięcia psychofizycznego i mięśniowego - rozluźnienie (w ciągu dnia) bądź wyciszenie, świadome obniżenie aktywności myślowej (zazwyczaj wieczorem). Jest to ważny element radzenia sobie ze stresem. Wykorzystuje się tutaj elementy muzykoterapii, poezjo-terapii.
 
- gry i zabawy; cele: poprawa sprawności fizycznej i psychicznej, rozwijanie orientacji, pomysłowości, uzupełnienie wiadomości oraz umiejętności podejmowania decyzji, wprowadzają poczucie sprawiedliwości, podporządkowanie i poznanie zasad.
 
   Terapeuta w OREW wykorzystuje te metody terapii zajęciowej, które w największym stopniu odpowiadają potrzebom i umiejętnością dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie.
 
   Zajęcia mają na celu:
 
- zachęcenie do twórczej ekspresji,
- ćwiczenia motoryki małej i motoryki dużej,
- nauczyć wykonywania czynności porządkowych,
- doskonalenie umiejętności współdziałania w grupie,
- niwelowanie lęku, niepokoju, negatywnych emocji,
- naukę odpoczynku i relaksu,
- rozwijanie sprawności intelektualnej.
 
   Zajęcia prowadzone są w formie zabawowej, a wykorzystywane metody pracy maja w sposób najbardziej skuteczny, efektywny, choć łagodny przyczynić się do rozwoju wychowanka we wszystkich sferach jego życia. Zajęcia z terapii zajęciowej mogą rozwijać nowe zainteresowania lub rozszerzać wcześniej zdobyte. Doświadczenia, które rodzą się w trakcie malowania farbami, modelowania kształtów w glinie, masie solnej, piasku, czy innych materiałach są źródłem przyjemnych doznań, dobrego samopoczucia i jednocześnie pobudzają do aktywności twórczego działania.
 
 

Losowe zdjęcie

45.jpg

Kontakt

Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób
z Niepełnosprawnością Intelektualną
Koło w Przemyślu

ul. Wybrzeże Ojca Św. Jana Pawła II 78
37-700 Przemyśl

Tel / Fax: +48 16 677-89-18
E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
KRS: 0000015000
Konto: 79 8642 1155 2015 1506 7627 0015

Nasz Youtube